13.6.23
आउँदै छ अब लुगा डिजाइन गरेजस्तै बेबी डिजाइन गर्ने दिन
1.5.23
वैदिक हिन्दु संस्कारहरू
व्रात्य भनेको स्वजातिच्युत भनेजस्तै हो । तसर्थ समयमै विधिपूर्वक संस्कारहरू सम्पन्न गर्नुपर्छन् । मनुस्मृतिले शास्त्रनिर्दिष्ट गर्भाधानादि संस्कारलाई शरीरको (सूक्ष्म शरीरको समेत) संस्कारका निमित्त गरिने हो भन्ने मानेको छ—
पाणिनीय व्याकरण र कौण्डिन्न्यायन शिक्षा
यहाँ यस लेखका विषयसित सम्बद्ध शिक्षा र व्याकरण यी दुई अङ्गको विशेष रूपमा चर्चा गर्न खोजिएको छ । त्योभन्दा पहिला अन्य चार अङ्गको सङ्क्षिप्त रूपमा उल्लेख गरिन्छ ।
नासदीय सूक्तमा सृष्टिचिन्तन
चार वेदमध्ये ऋग्वेद विविध दृष्टिकोणले महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। शैशिरीय–शाकलशाखाका ऋग्वेदसंहितामा एक प्रकारले गणना गर्दा ८ अष्टक, ६४ अध्याय, २०२४ वर्ग र १०५५२ ऋचा छन् भने अर्को प्रकारले गणना गर्दा १० मण्डल, ८५ अनुवाक, १०२८ सूक्त र १०५५२ ऋचा छन्। विविध छन्दमा बाँधिएका मन्त्रलाई ऋचा भन्दछन्। मन्त्र अथवा ऋचाहरूको सङ्ग्रहलाई नै संहिता अथवा मन्त्रसंहिता भन्ने गरिन्छ। ऋग्वेदको विभाजन र गणना ठीक प्रकारले बुझ्न नसकेर धेरै अध्येता अलमलमा परेका पनि छन्।
30.4.23
माटाेकाे मृत्युले भन्छ, प्रकृतितिर फर्काैं
के सोच्यौं हामीले ?
तन्त्र: अन्तरतम ऊर्जाको जागृति
8.10.22
चीन जाने बाटो
अदुवाको सम्भवतः हाम्रो प्राचीन उल्लेख अन्दाजी सन् ९४३ को बाजपरीक्षा (पोखरेल) को हो। तोरी नेवार, तामाङहरूमा मात्र नभएर ब्राह्मण, क्षत्रीहरूबीच पनि अत्यन्त प्रिय र कहिलेकाहीँ अनिवार्य साग हो। पवित्र मानिने भएकाले पनि नेवार र अरूहरूका पूजामा समेत प्रयोग हुन्छ। हजारौँहजार वर्षदेखि खाइँदै छ होला। यद्यपि सम्भवतः पुरानो उल्लेख सन् १६७३ को हो।
‘नेपालीपनको अनुहार कोर्ने प्रयास’
सौरभ-
अखबारहरूमा फरक बान्कीको लेखनशैली र विचार प्रवाहका कारण परिचित सौरभको ‘असंगति’ पुस्तक यसै साता सार्वजनिक भएको छ । उनका यसअघि ‘सौरभका २५ वर्ष’ र ‘असहमति’ प्रकाशित छन् । लेखकले ‘असहमति शृंखला’ अन्तर्गत पाँच कृति लेख्ने घोषणा गरेका छन् । असंगति उनको दोस्रो शृंखला हो । धेरै कुराहरू छुटे । अरूले लेख्दैनन् । लेखेको भए हुन्थ्यो । लेख्दे गयो भने भने डकुमेन्टेसन हुन्छ भनेर प्रयास गरेको हुँ ।7.10.22
युम्बिस्टा र ष्युम्बिल्हा ?
25.5.22
शाक्यमुनि बुद्ध र हिन्दूको भगवान
रानी मायादेवी आफ्नो माइत देवदह जाने क्रममा लुम्बिनी भन्ने ठाउँमा पुग्दा प्रसव व्यथाले भेटेपछि पुष्करिणी सरोवरको किनारमा एउटा रुखको फेदमा सुस्ताउँदै गर्दा बालक सिद्धार्थको जन्म भएको थियो । शाक्य कुलको रीतिअनुसार पाँचौँ दिनमा नामाकरण हुँदा सबै मनोकामनालाई पूर्ण गर्ने अर्थमा बालकको नाम ‘सर्वार्थसिद्ध’ राखियो जुन छोटकरीमा ‘सिद्धार्थ’ नामले पुकारियो।
24.5.22
निर्वाचन : शिवगढमाथिको हमला
3.4.22
न ज्ञान, न विज्ञान ! :- शिव प्रकाश ।
एटम बम बनाउँदा अमेरिकाको एउटा वैज्ञानिक गीता र महाभारतमा किन घोत्लिन्छ ? आइन्स्टाइनले परमाणुमा शक्ति पत्ता लगाए । त्यो खोजको स्रोत के हो ? प्रेरणा के हो ? के छ त्यो संस्कृतभित्र ?
जर्मनीलाई आज पनि संस्कृतको ज्वरोले गाँजेको छ । सन् २०१५ अप्रिल, डेलीमेल यूकेले आफ्नो एउटा खोजपूर्ण रिपोर्टमा लेखेको छ, ‘संस्कृत पढ्न चाहने विद्यार्थीको घुइँचो जर्मन युनिभर्सिटीले थेग्न सकेनन् ।’
पूर्वको दियो : पश्चिम उज्यालो ! :- शिव प्रकाश
19.2.22
प्रेम : दिलतिरको यात्रा
4.2.22
वैदिक हिन्दु संस्कारहरू
मनुष्य जन्मँदा प्रायः पशुसमान प्राणी हुने हुँदा उसमा मनुष्योचित गुण¬हरूको आधान गर्न र उसलाई आत्मज्ञान गर्ने उच्च भावभूमिमा पुर्याउनसमेत गर्भाधानको समयदेखि नै संस्कार गर्नुपर्ने बुझिन्छ । यथाकाल संस्कार नगरिएको मनुष्य व्रात्य हुन्छ । व्रात्य भनेको स्वजातिच्युत भनेजस्तै हो । तसर्थ समयमै विधिपूर्वक संस्कारहरू सम्पन्न गर्नुपर्छन् । मनुस्मृतिले शास्त्रनिर्दिष्ट गर्भाधानादि संस्कारलाई शरीरको (सूक्ष्म शरीरको समेत) संस्कारका निमित्त गरिने हो भन्ने मानेको छ—
30.1.22
बद्रिनाथ कायस्थका पुर्वीय दर्शनका महत्वपूर्ण आलेखहरु।
पुर्विय दर्शनका विभिन्न पक्षमा खोजमुलक आलेखहरुको संग्रह:- गोविन्द शरणका फेसबुक सामाग्री
26.1.22
पुनर्जागरण अभियान
याे हाम्राे इतिहास लेख्ने समय हाे । भविष्यका सन्ततिहरुलाई जवाफ दिन केहि गर्नु अत्यन्तै आवश्यक छ । हामी सबैले आफ्नो कर्तव्य पुर्ण निष्ठापुर्वक स्वक्रियात्मक भएर निर्वाह गरौं । नेपालको परिप्रेक्ष्यमा, आधुनिकता र पुनर्जागरण दुवैलाई सँगसँगै अवलम्बन गर्ने प्रवृत्ति पृथ्वीनारायण शाहमा देखिन्छ । भीमसेन थापाले फ्रान्सेली पद्धतिको सिको गरी सेनाको पुनः संरचना गर्न खोजे । जब्गबहादुर राणाले बेलायत र फ्रान्सको यात्रापछि छापाखाना लगायतका विभिन्न प्रविधि भित्र्याए र नेपोलियन कोडको ढाँचामा मुलुकी ऐन बनाउन लगाए |
20.1.22
मन्दिर किन जाने, के पाइन्छ त्यहाँ ?
मन्दिर चाहिँदैन भन्नेले भन्न सक्दैन । मान्छे खुसी हुन्छ, शरीरको कुन भाग खुसी भएको हो ? तिनले भन्न सक्दैनन् । दुःख पर्दा कहाँनेर दुख्ने गरेको हो ? त्यो पनि उनीहरु भन्न सक्दैनन् । जब यो कुरा उनीहरु भन्न सक्दैनन्, तिनीहरुले मन्दिर हुनु र नहुनुको अर्थ थाहा पाउने कुरै हुँदैन । सार्वजनिक व्यक्तित्व दर्शाउन उनीहरुको तर्क हुन्छ– मन्दिरले मानवीय र भौतिक विकास ठप्पै पार्याे । व्यक्तिगत दुःख पर्दा उनीहरु नै फेरि मन्दिर पनि जान्छन्, ‘हे भगवान !’ पनि भन्छन् ।











